Η κοινωνία στον Πόντο ήταν κλειστή, σφιχτοδεμένη και βαθιά συντηρητική. Στην πατριαρχική οικογένεια, όπου κυριαρχούσαν οι άγραφοι νόμοι της τιμής και της παράδοσης, η συμπεριφορά της γυναίκας αποτελούσε βασικό μέτρο κοινωνικής αποδοχής. Η ηθική της δεν ήταν απλώς προσωπική υπόθεση, ήταν υπόθεση ολόκληρης της οικογένειας, πολλές φορές και του χωριού.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αυστηρής επιτήρησης, οι εξωσυζυγικές σχέσεις δεν ήταν ούτε εύκολες ούτε ανεκτές. Και όμως, όπως σε κάθε κοινωνία, έτσι και στον Πόντο, ο ανθρώπινος παράγοντας, το πάθος, η αδυναμία, η παρεκτροπή, δεν έλειπε. Όταν όμως συνέβαινε, η αντίδραση ήταν άμεση και σκληρή.
Η παντρεμένη γυναίκα, ως θεμέλιο της οικογενειακής συνοχής, αν παραβίαζε τους ηθικούς κανόνες, ερχόταν αντιμέτωπη με κοινωνική κατακραυγή. Το στίγμα ήταν βαρύ: αποδοκιμασία, περιθωριοποίηση, ακόμη και εκκλησιαστικές κυρώσεις, καθώς ο ιερέας μπορούσε να της αρνηθεί τη θεία κοινωνία.
Η γλώσσα, ως καθρέφτης της κοινωνίας, κατέγραψε αυτή τη σκληρότητα με λέξεις αιχμηρές και αμείλικτες. Χαρακτηρισμοί όπως:
οροσπού, κοσκοβόρα, τσούνα, γουτουρεμέντζα, σουρουκλεμέ, πουσπουρίχτρα
δεν ήταν απλές λέξεις· ήταν κοινωνικές «καταδίκες». Κουβαλούσαν περιφρόνηση, χλευασμό και πολλές φορές μια διάθεση δημόσιας διαπόμπευσης είτε δίκαιης είτε άδικης, γιατί το κουτσομπολιό δεν ζητά πάντα αποδείξεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αυστηρότητα αυτή δεν εφαρμοζόταν με την ίδια ένταση και στους άνδρες, γεγονός που αποκαλύπτει τη βαθιά πατριαρχική δομή της κοινωνίας. Η γυναίκα έφερε το βάρος της τιμής και της ντροπής.









Leave a Reply