Γιορτή του Πατέρα: για εκείνους που έφτιαξαν τα θεμέλια και έφυγαν πριν δουν το σπίτι να ολοκληρώνεται

Σήμερα είναι η μέρα των πατεράδων. Μια μέρα που για κάποιους σημαίνει γιορτή, αγκαλιά, ένα τηλεφώνημα, ένα «χρόνια πολλά» που λέγεται με την ανεμελιά όσων ξέρουν ότι ο άνθρωπος είναι ακόμα εκεί. Και για άλλους σημαίνει σιωπή. Ένα κερί. Μια φωτογραφία στον τοίχο. Ένα χέρι που αγγίζει τον αέρα εκεί που κάποτε υπήρχε ο ώμος εκείνου.
Αυτό το κείμενο ειναξ γραμμένο για τους δεύτερους.
Το πρωί που δεν ήρθε
Υπάρχουν άντρες που έφυγαν νωρίς. Όχι γιατί ήθελαν. Όχι γιατί δεν αγαπούσαν. Έφυγαν γιατί η ζωή δεν ρωτάει. Ασθένεια που ήρθε χωρίς προειδοποίηση. Ατύχημα σε ένα εργατικό πρωινό. Η θάλασσα που πήρε αυτούς που δούλευαν τη θάλασσα. Η καρδιά που σταμάτησε πριν προλάβει να δει τα παιδιά να μεγαλώνουν.
Στα νησιά μας στη Ρόδο, στην Κω, στη Λέρο, στη Σύμη, σε όλα τα νησιά του Αιγαίου ξέρουμε καλά αυτή την ιστορία. Κοινότητες που χτίστηκαν πάνω στον κόπο ανθρώπων που δεν πρόλαβαν να δουν τον καρπό. Ψαράδες, εργάτες, τεχνίτες, δάσκαλοι. Άντρες που σηκώθηκαν κάθε πρωί στις τέσσερις, που φόρεσαν τη φθαρμένη φόρμα τους χωρίς παράπονο, που έβαλαν στην τσέπη το κολατσιό και βγήκαν στον κόσμο με έναν μόνο στόχο,να δώσουν στα παιδιά τους αυτό που δεν είχαν οι ίδιοι.
Τα θεμέλια που δεν φαίνονται
Τα θεμέλια ενός σπιτιού δεν τα βλέπει κανείς. Είναι θαμμένα, κρυμμένα κάτω από τα πάντα. Κι όμως, χωρίς αυτά, τίποτα δεν στέκει.
Έτσι και αυτοί οι πατεράδες.
Δεν έγραψαν τη ζωή τους σε βιβλία. Δεν πόζαραν για φωτογραφίες. Πολλοί από αυτούς δεν είπαν ποτέ «σ’ αγαπώ» με αυτές ακριβώς τις λέξεις γιατί η γενιά τους μιλούσε άλλη γλώσσα, τη γλώσσα της πράξης. Έλεγαν «σ’ αγαπώ» όταν έμεναν ξάγρυπνοι με άρρωστο παιδί. Όταν αρνούνταν να πάρουν για τον εαυτό τους, για να δώσουν στους άλλους. Όταν έκαναν το σώμα τους εργαλείο, για να μπορέσουν τα παιδιά τους να χρησιμοποιήσουν το μυαλό τους.
Και μετά έφυγαν. Μερικές φορές ξαφνικά. Μερικές φορές αφού πάλεψαν όσο άντεχαν.
Αυτό που αφήνουν πίσω
Υπάρχει ένα παράδοξο με τους πατεράδες που φεύγουν νωρίς: παρόλο που λείπουν, είναι παντού.
Είναι στον τρόπο που κρατάς το εργαλείο — γιατί σου έδειξε εκείνος. Είναι στη λέξη που χρησιμοποιείς όταν θυμώνεις γιατί τη λέξη αυτή την είπε πρώτος εκείνος. Είναι στο πώς αντιμετωπίζεις τη δυσκολία γιατί τον είδες να τη στέκεται χωρίς να λυγίζει.
Είναι στο πρόσωπο που βλέπεις στον καθρέφτη.
Αυτοί οι άνθρωποι οι πατεράδες που έφυγαν πριν την ώρα τους δεν αποτύχανε να τελειώσουν την ιστορία τους. Απλώς την έγραψαν σε άλλους. Σε εμάς.
Σήμερα, για εκείνους
Αν ο πατέρας σου είναι ακόμα εδώ, τηλεφώνησέ του. Τώρα. Μην αφήνεις για αύριο αυτό που μπορείς να πεις σήμερα.
Αν δεν είναι, πήγαινε σε ένα ήσυχο μέρος και σκέψου τι σου έδωσε. Όχι αυτά που δεν πρόλαβε. Αυτά που πρόλαβε. Γιατί ακόμα κι αν έφυγε σε λίγα χρόνια, αν σου έδωσε έστω και λίγη δύναμη, έστω και ένα παράδειγμα, έστω και μια ανάμνηση σου άφησε ό,τι σημαντικότερο υπάρχει.
Σου άφησε εαυτό.
Επίλογος: Τα χέρια που συνεχίζουν
Στην Κω, όπως και σε κάθε γωνιά του Αιγαίου, υπάρχουν σπίτια που τα άρχισε ένας πατέρας και τα τελείωσε ο γιος. Τοίχοι που τους έχτισαν δύο γενιές — άλλη η πέτρα, άλλη το σοβά. Δεν φαίνεται η ραφή. Αλλά υπάρχει.
Αυτή η ραφή είναι η αγάπη.
Χρόνια πολλά σε όλους τους πατεράδες στους παρόντες και στους απόντες, σε αυτούς που μπορούμε να αγκαλιάσουμε σήμερα και σε εκείνους που αγκαλιάζουμε μόνο στη μνήμη.
Και για όσους έφυγαν νωρίς: ήταν αρκετοί. Ήταν παραπάνω από αρκετοί.