«Με μια παρέμβαση-ουσία που θέτει τον άνθρωπο και την ποιότητα ζωής στο επίκεντρο, ο Δημήτρης Χασαπλαδάκης καταθέτει μια ολοκληρωμένη πρόταση για τον Γενικό Πολεοδομικό Σχεδιασμό της Νισύρου. Μακριά από ξύλινη γλώσσα και τεχνοκρατικούς όρους, ο κ. Χασαπλαδάκης αναδεικνύει την ανάγκη για άμεση θωράκιση του νησιού: από την ασφάλεια στο οδικό δίκτυο Πάλοι – Λιές και την προστασία του Μανδρακίου από τα κύματα, μέχρι τη δημιουργία ενός εμβληματικού Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. “Ή θα αποκτήσουμε σαφή στρατηγική, ή θα συνεχίσουμε να διαχειριζόμαστε προβλήματα”, τονίζει χαρακτηριστικά, καλώντας την τοπική κοινωνία σε ενεργό συμμετοχή για τη Νίσυρο της επόμενης εικοσαετίας.»
Με αφορμή τη σημερινή συζήτηση για το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο της Νισύρου
Τοποθέτηση- Ολοκληρωμένη πρόταση για τον Γενικό Πολεοδομικό Σχεδιασμό της Νισύρου
Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο και Στρατηγική Ανάπτυξης της Νισύρου
Συμπολίτισσες και συμπολίτες,
Σήμερα δεν συζητάμε μια τεχνική μελέτη.
Συζητάμε το πώς θέλουμε να ζούμε στον τόπο μας τα επόμενα χρόνια.
Το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο δεν είναι ένα διοικητικό έγγραφο.
Είναι το εργαλείο που καθορίζει:
• πού και πώς θα αναπτυχθεί το νησί,
• πώς θα προστατευτεί το φυσικό και οικιστικό περιβάλλον,
• πώς θα στηριχθεί η οικονομία,
• πώς θα διασφαλιστεί η ποιότητα ζωής.
Από το 2019 είχα θέσει επίσημα την ανάγκη ολοκληρωμένου χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Γιατί χωρίς σχέδιο, ένα νησί δεν αναπτύσσεται — παρασύρεται.
Και σήμερα βλέπουμε τις συνέπειες:
• Ανεξέλεγκτη βόσκηση και περιβαλλοντική υποβάθμιση.
• Άναρχη δόμηση εκτός παραδοσιακών οικισμών.
• Πίεση στις υποδομές.
• Έλλειψη μακροπρόθεσμης στρατηγικής.
Υποδομές που δεν μπορούν να περιμένουν
Ο σχεδιασμός πρέπει να συνδεθεί με σαφείς, ιεραρχημένες παρεμβάσεις.
1. Οδοποιία και ασφάλεια
Η ριζική παρέμβαση στο οδικό δίκτυο Πάλοι – Λιές είναι απολύτως αναγκαία.
Μετά τα ακραία καιρικά φαινόμενα, ο δρόμος είναι πιο επικίνδυνος από ποτέ.
Απαιτείται:
• συνολική τεχνική αναβάθμιση,
• αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις,
• ασφαλής διαμόρφωση.
Παράλληλα, είναι αναγκαία η επέκταση ηλεκτροφωτισμού και ύδρευσης μέχρι τις Λιές, ώστε η περιοχή να ενταχθεί λειτουργικά στο αναπτυξιακό σχέδιο.
2. Προστασία βόρειου παραλιακού μετώπου
Στο βόρειο παραθαλάσσιο μέτωπο του Μανδρακίου οι έντονοι νοτιοδυτικοί άνεμοι (Προβέζα) προκαλούν επαναλαμβανόμενες καταστροφές.
Η θάλασσα εισχωρεί σε σπίτια και καταστήματα.
Καταστρέφονται περιουσίες και υποδομές.
Χρειάζεται ολοκληρωμένη μελέτη παράκτιας προστασίας με μόνιμες λύσεις.
Δεν μπορούμε κάθε χειμώνα να ζούμε το ίδιο έργο.
3. Λιμενικές και παραλιακές παρεμβάσεις
• Ολοκλήρωση φακέλου και σχεδίου για τη Μαρίνα των Πάλων, ώστε να αποτελέσει πραγματικό μοχλό ανάπτυξης.
• Υλοποίηση της μελέτης ανακατασκευής του κεντρικού λιμένα.
• Ανάπλαση με λειτουργικότητα της Πλατείας Πάλων, με διασφάλιση της προσβασιμότητας και εφαρμογή σαφών κανόνων χρήσης.
• Αναπλάσεις σε όλους τους οικισμούς με εφαρμογή των ήδη ομόφωνα αποφασισμένων κανονισμών λειτουργίας.
Οι δημόσιοι χώροι ανήκουν σε όλους.
Και οι κανόνες υπάρχουν για να εφαρμόζονται.
4. Ύδρευση και Βιολογικός Καθαρισμός
• Επιτάχυνση του βιολογικού καθαρισμού.
• Ολοκλήρωση της ύδρευσης με συνεχή ροή στο Μανδράκι και στα χωριά Εμπορειός και Νικιά που ακόμη υδροδοτούνται με βυτιοφόρα.
Αυτά δεν είναι έργα πολυτέλειας.
Είναι βασικές προϋποθέσεις αξιοπρεπούς διαβίωσης.
Οικονομία και Κοινωνική Συνοχή
Το 85% της οικονομίας της Νισύρου βασίζεται σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις.
Χωρίς χωροταξική σταθερότητα:
• δεν υπάρχει επενδυτική ασφάλεια,
• δεν υπάρχει προγραμματισμός,
• δεν υπάρχει βιωσιμότητα.
Ο σχεδιασμός πρέπει να στηρίζει:
• τον πρωτογενή τομέα,
• τη μεταποίηση,
• τις μικρές επιχειρήσεις,
• τις συνεργατικές πρωτοβουλίες.
Επιχειρήσεις Κοινωνικής Οικονομίας – Συγκεκριμένες Προτάσεις
Δεν μιλάμε θεωρητικά. Έχουν κατατεθεί συγκεκριμένες προτάσεις:
Α) Συνεταιρισμός κτηνοτρόφων και κρεοπωλών
Με παραχώρηση νέων και παλαιών σφαγείων για αυτοδιαχείριση και με τριετή στήριξη του Δήμου στα λειτουργικά έξοδα.
Στόχος:
• συγκράτηση εισοδήματος,
• μείωση κόστους,
• ενίσχυση παραγωγής,
• δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας.
Β)Κοινωνική επιχείρηση – Γεωλογικό / Ηφαιστειακό Πάρκο
Αξιοποίηση του μοναδικού ηφαιστειακού πλούτου του νησιού με όρους βιωσιμότητας και εκπαίδευσης.
Σύνδεση με τη δημιουργία Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, για το οποίο έχω την ευθύνη κατόπιν ομόφωνης απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου.
Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης – Εμβληματική Αναπτυξιακή Πρωτοβουλία
Η δημιουργία Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, για την οποία έχω την ευθύνη με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, αποτελεί στρατηγική επιλογή για τη Νίσυρο.
Το Κέντρο μπορεί να:
• Αξιοποιήσει το μοναδικό ηφαιστειακό και φυσικό περιβάλλον του νησιού.
• Προσελκύσει μαθητές, φοιτητές και ερευνητές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
• Ενισχύσει την τοπική οικονομία μέσω εσωτερικού και εκπαιδευτικού τουρισμού.
• Δημιουργήσει νέες θέσεις απασχόλησης.
• Συνδέσει τη νεολαία με τον τόπο της και να καλλιεργήσει περιβαλλοντική συνείδηση.
Δεν πρόκειται απλώς για μια εκπαιδευτική δομή.
Πρόκειται για ένα εμβληματικό βήμα προς ένα νέο, βιώσιμο και ποιοτικό αναπτυξιακό μοντέλο για το νησί μας.
Δημοκρατία και συμμετοχή
Όμως κανένα σχέδιο — όσο τεχνικά άρτιο κι αν είναι — δεν μπορεί να πετύχει χωρίς συμμετοχή.
Για να είναι αποδοτικό ένα Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο, πρέπει:
• να υπάρχει διαφάνεια,
• να υπάρχουν σαφείς κανόνες διαβούλευσης,
• να συμμετέχουν ενεργά οι πολίτες.
Η δική μου θέση είναι ξεκάθαρη:
Οι τοπικές κοινωνίες πρέπει να αποφασίζουν για όλα τα ζητήματα που τις αφορούν.
Αυτό προϋποθέτει κάτι ακόμη:
Η κεντρική διοίκηση οφείλει να αποδώσει στις τοπικές κοινωνίες τις αρμοδιότητες και τους αντίστοιχους πόρους, ώστε να μπορούν όχι μόνο να αποφασίζουν, αλλά και να υλοποιούν.
Χωρίς ενεργό συμμετοχή των πολιτών, δεν μπορεί να γίνει τίποτα.
Το ανθρώπινο δυναμικό είναι η μεγαλύτερη δύναμη των μικρών τοπικών κοινωνιών.
Η γνώση, η εμπειρία, αλλά και η νεότητα είναι το μέλλον μας.
Η δύναμη του ανθρώπου είναι το συγκριτικό μας πλεονέκτημα.
Τελική τοποθέτηση
Το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο δεν είναι διαδικαστικό βήμα.
Είναι συλλογική επιλογή μέλλοντος.
Η Νίσυρος χρειάζεται:
• ασφάλεια,
• προστασία περιουσιών,
• λειτουργικές υποδομές,
• οργανωμένη οικονομία,
• σταθερό πλαίσιο ανάπτυξης.
Ή θα αποκτήσουμε σαφή στρατηγική,
ή θα συνεχίσουμε να διαχειριζόμαστε προβλήματα.
Η ευθύνη είναι συλλογική.
Και η στιγμή είναι κρίσιμη.
Με εκτίμηση
Δημήτριος Χασαπλαδάκης
Διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Νισύρου-Ομήρειον
Μέλος του Δ.Σ της Δημοτικής Ανώνυμης Εταιρείας Δήμου Νισύρου (ΔΗΤΟΥΡΕΝ)
Μέλος του Δ.Σ του Αναπτυξιακού Οργανισμού Κω-Αστυπάλαιας-Νισύρου (ΚΩΑΝ)